Türkiye asgari emekli maaşını %15,75 artırdı
Yeni düzenlemeyle SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylığı %16,67, memur ve memur emeklilerininki %15,57 arttı. En düşük emekli aylığı da 14.469 TL'den 16.881 TL'ye yükseldi — rakam yüksek görünse de hâlâ dönemin asgari ücretinin altında.
Değişiklik yaklaşık 22,5 milyon kişiyi ilgilendiriyor: 16,5 milyon emekli ve 4 milyon kamu çalışanı.
Tartışma da tam burada başlıyor. Zam, TÜİK'in açıkladığı resmî enflasyona göre hesaplanıyor; bağımsız ENAG grubunun hesabı ise uzun süredir bundan hayli farklı çıkıyor. Peki bu farkı kimler en ağır ödüyor?
Türkiye’de milyonlarca emekli ve kamu görevlisi yeni bir maaş artışı aldı; ama bu artışın gerçek fiyatları yansıtıp yansıtmadığı tartışma konusu.
Zam oranları ne kadar
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)‘nin açıkladığı enflasyon farkına göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylığı %16,67, memur ve memur emeklilerinin maaşı ise %15,57 artırıldı.
En düşük emekli aylığı da bu düzenlemeyle 14.469 TL’den 16.881 TL’ye yükseldi. Rakam yüksek görünse de, hâlâ dönemin asgari ücretinin altında kalıyor.
Bu değişiklikler toplamda 16,5 milyon emekli ve 4 milyon kamu çalışanı olmak üzere yaklaşık 22,5 milyon kişiyi etkiliyor.
Zam mekanizması Türkiye’de yılda iki kez işliyor: Ocak ve Temmuz aylarında, o dönemki altı aylık enflasyon farkına göre maaş ve aylıklar otomatik olarak güncelleniyor.
Ancak başta gıda, kira ve fatura olmak üzere yaşam maliyetinin resmî enflasyonun çok üzerinde artması, birçok emeklinin hâlâ yoksulluk sınırının altında yaşamasına yol açıyor.
TÜİK ile ENAG arasındaki fark
Zam oranlarının bu kadar tartışılmasının bir nedeni var: TÜİK’in açıkladığı resmî enflasyon ile bağımsız ENAG grubunun hesapladığı rakam arasında uzun süredir ciddi bir fark bulunuyor.
Zam oranları hesaplanırken resmî, yani daha düşük çıkan TÜİK verisi esas alınıyor. Bu da emeklilerin eline geçen artışın, market ve faturalardaki gerçek fiyat artışının gerisinde kalmasına yol açıyor.
Muhalefet milletvekilleri, TÜİK’i “gerçekçi olmayan” veriler açıklamakla ve enflasyonu düşük göstererek vatandaşın gerçek mali durumunu gizlemekle suçluyor.
Kimler bu durumdan etkileniyor
Zam sonrası en düşük aylığı alan grupların içinde özellikle şu kesimler öne çıkıyor:
- Sadece SSK/Bağ-Kur asgari aylığıyla geçinen yaşlılık emeklileri.
- Malullük ve ölüm aylığı alan hak sahipleri.
- Kira, gıda ve fatura giderleri enflasyonun üzerinde artan büyükşehir sakinleri.
Anketler de resmî istatistiklere duyulan güvenin düşük olduğunu gösteriyor — halkın büyük bölümü açıklanan enflasyon rakamlarını gerçek hayattaki fiyat artışıyla örtüşmüyor buluyor.
Türkiye ekonomisi son yıllarda yüksek enflasyon, Türk lirasındaki değer kaybı ve dalgalı politikalar nedeniyle zor bir dönemden geçiyor; bu tablo emeklilerin reel gelirindeki baskıyı daha da görünür kılıyor.
Zam oranları her altı ayda bir yeniden hesaplanıyor — yani bu tartışma, bir sonraki enflasyon açıklamasıyla birlikte tekrar gündeme gelecek.
