"Ölümden döndüm, cennet yok" diyen adam anlattı
Doktorların müdahalesiyle yeniden hayata döndürülen Mehmet'in cümlesi kısaydı:
"Ölümden döndüm, ama cenneti göremedim. Her şey çok sessiz ve karanlıktı."
Oysa ölüm-sonrası-deneyim anlatılarının çoğu bir ışıktan, derin bir huzurdan ya da tanıdık bir yüzden söz eder. Bu, onu bir istisna mı yapıyor?
Konu sanıldığı kadar gizemli değil: 2001'de The Lancet dergisinde yayımlanan ve on Hollanda hastanesinde 344 kalp durması hastasını izleyen çalışmada, hastaların yaklaşık %18'i ayrıntılı bir deneyim anlattı. Beyin bilimciler bunları oksijen azalması, lob aktivitesindeki değişim ve endorfin salınımıyla açıklıyor — ve Mehmet'in tarif ettiği karanlık da bu yelpazenin bir ucunda duruyor.
Bir anlığına ölümle burun buruna gelip sonra hayata geri döndüğünüzü hayal edin. Peki o birkaç dakikada gördükleriniz, bütün inançlarınızı sarsacak kadar beklenmedikse ne olur?
Kazadan geri dönüş
Mehmet, geçirdiği ağır bir trafik kazası sonrasında kısa süreliğine yaşamını yitirdi. Doktorların müdahalesiyle yeniden hayata döndürüldü — ama geri getirdiği anlatı, alışılmış olandan çok farklıydı.
“Ölümden döndüm, ama cenneti göremedim. Her şey çok sessiz ve karanlıktı.”
Çoğu ölüm-sonrası-deneyim anlatısı bir ışık, bir huzur hissi, tanıdık bir yüz anlatır. Mehmet’in söyledikleri ise bunun tam tersi — peki bu onu istisna mı yapıyor?
Bilim ne diyor?
Ölüm-sonrası-deneyim (near-death experience) terimi, 1975’te araştırmacı Raymond Moody’nin “Life After Life” kitabıyla literatüre girdi; kitap 150 kişiyle yapılan görüşmelere dayanıyordu ve o günden beri akademik bir araştırma alanı olarak varlığını sürdürüyor.
2001’de The Lancet dergisinde yayımlanan, on Hollanda hastanesinde 344 kalp durması hastasını izleyen geniş çaplı bir çalışmada, hastaların yaklaşık %18’i ayrıntılı bir ölüm-sonrası-deneyim anlattı.
Beyin bilimciler bu deneyimleri tamamen gizemli bulmuyor: beyne giden oksijenin azalması, geçici lob aktivitesindeki değişim ve vücudun kendi endorfinlerinin salınımı, bu anlarda yaşanan sakinlik ya da karanlık hissinin olası açıklamaları arasında sayılıyor.
Araştırmalarda en sık bildirilen unsurlar şunlar:
- bir tünel veya parlak ışık hissi
- bedenden ayrılmış gibi kendini yukarıdan izleme
- hayatın önemli anlarının hızla “gözden geçirilmesi”
- derin bir huzur ya da tam tersi, rahatsız edici bir boşluk hissi
Mehmet’in tarif ettiği sessizlik ve karanlık da, daha az konuşulsa da bu yelpazenin bir ucunda yer alıyor.
Tartışma sürüyor
Bilim insanlarının bir kısmı bu deneyimleri beynin oksijensiz kaldığı anlardaki geçici bir durumu olarak açıklıyor; bazı dini çevreler ise bunu ruhani bir uyanış olarak yorumluyor. Tartışma hâlâ kapanmış değil.
Mehmet’in anlattıkları sosyal medyada geniş yankı buldu; pek çok kişi kendi ölüm sonrası hayat inancını yeniden sorgulamaya başladı. Mehmet ise bütün bu tartışmalardan uzak durmayı tercih ediyor ve sorulduğunda kısa kesiyor: “Herkesin kendi cenneti kendine.”
Onun hikâyesi, ölüm ve ötesi üzerine düşünmek isteyenlere yeni bir soru bırakıyor: ölüm-sonrası deneyimler herkes için aynı mı, yoksa her biri kendi hayatının bir yansıması mı?
